FAQ - Kiedy wystawić najemcy fakturę, a kiedy notę obciążeniową?

Gdy obciążasz najemcę dodatkową kwotą, rodzaj dokumentu zależy od tego, za co najemca płaci. Fakturę wystawiasz, gdy kwota jest zapłatą za świadczenie na jego rzecz. Notę obciążeniową wystawiasz, gdy kwota rekompensuje szkodę albo jest karą za naruszenie umowy.

Zasady opisane w tym artykule przygotowała Kancelaria Księgowo-Doradcza WMP. W konkretnej sprawie skonsultuj się ze swoją księgową.


W tym artykule dowiesz się:


Co decyduje o wyborze faktury albo noty obciążeniowej?

O rodzaju dokumentu decyduje rzeczywisty charakter płatności. Sama nazwa opłaty w umowie, regulaminie albo cenniku tego nie przesądza.

  • Faktura: kwota jest zapłatą za świadczenie na rzecz najemcy. Świadczeniem jest też działanie, które podejmujesz za opłatą, albo sytuacja, którą za opłatą tolerujesz.
  • Nota obciążeniowa: kwota ma charakter odszkodowawczy albo sankcyjny i nie jest zapłatą za żadne świadczenie.

Opłata nazwana w umowie „karą” nie jest więc automatycznie poza zakresem VAT. Tak samo „odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy” nie oznacza od razu noty.


Jaki dokument wystawić w typowych sytuacjach?

Przy części obciążeń wybór zależy od okoliczności zdarzenia.

Uszkodzenia, sprzątanie, malowanie i naprawy

  • Nota obciążeniowa: kwota rekompensuje szkodę albo niewykonany obowiązek, a Ty nie przejmujesz wykonania prac. Przykład: najemca uszkodził ścianę ponad normalne zużycie i nadal może sam ją naprawić.
  • Faktura: przejmujesz wykonanie prac, a kwota jest zapłatą za nie. Przykład: zamiast najemcy sprzątasz lokal albo przywracasz go do stanu z umowy. Fakturę wystawiasz też, gdy naprawiasz uszkodzone urządzenie sam albo przez firmę zewnętrzną i obciążasz najemcę kosztem naprawy.

Sam koszt sprzątania albo naprawy po zakończeniu najmu nie oznacza jeszcze, że obciążenie najemcy jest wynagrodzeniem za usługę.

Kary za palenie, hałas i inne naruszenia regulaminu

  • Nota obciążeniowa: opłata jest rzeczywistą sankcją za naruszenie zakazu albo obowiązku z umowy. Przykład: kara za nieprzestrzeganie ciszy nocnej, grillowanie w niedozwolonym miejscu albo reklamę wywieszoną bez Twojej zgody.
  • Faktura: opłata jest w istocie wynagrodzeniem za usługę. Przykład: opłata za palenie, która pokrywa dodatkowe czyszczenie i odświeżenie lokalu, albo dopłata za określony sposób korzystania z usługi noclegowej.

Wcześniejsze rozwiązanie umowy

  • Faktura: zgadzasz się na wcześniejsze zakończenie umowy za ustaloną opłatę. Fakturę wystawiasz też wtedy, gdy kara za jednostronne rozwiązanie umowy jest wielokrotnością czynszu i odpowiada czynszom za pozostały okres umowy.
  • Nota obciążeniowa: rozwiązujesz umowę jednostronnie z winy najemcy, na przykład za brak zapłaty czynszu, brak zabezpieczenia albo nieodnowioną polisę. Kwota rekompensuje koszty szukania nowego najemcy albo utracone korzyści.

Bezumowne korzystanie z lokalu po zakończeniu umowy

  • Faktura: tolerujesz dalsze korzystanie z lokalu i pobierasz za nie opłatę.
  • Nota obciążeniowa: nie zgadzasz się na dalsze korzystanie z lokalu i domagasz się jego wydania, na przykład wnosisz pozew o opróżnienie i wydanie lokalu.

Dodatkowe usługi na życzenie najemcy

Za dodatkowy komplet kluczy albo pilot i za ozonowanie lokalu po zwierzętach wystawiasz fakturę. Opłata jest wtedy wynagrodzeniem za wydanie kluczy albo wykonanie usługi.


Czy dodatkowa opłata od najemcy podlega VAT?

Przy każdej dodatkowej usłudze sprawdź, czy podlega VAT, czy może korzystać ze zwolnienia. Pamiętaj o czterech zasadach:

  • Zwolnienie przedmiotowe dla najmu lokali mieszkalnych na cele mieszkaniowe nie obejmuje automatycznie dodatkowych usług dla najemców.
  • Zwolnienie podmiotowe obowiązuje do ustawowego limitu wartości sprzedaży. Do limitu wliczasz też najem zwolniony przedmiotowo.
  • Po przekroczeniu limitu możesz stracić zwolnienie podmiotowe i mieć obowiązek rejestracji do VAT.
  • Gdy płatność podlega VAT, stosujesz właściwą stawkę albo zwolnienie, jeśli spełniasz jego warunki.

Przykłady:

  • Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy, która jest wynagrodzeniem związanym z usługą najmu, podlega VAT według stawki dla najmu. Dotyczy to też opłaty za znalezienie nowego najemcy.
  • Dodatkowe usługi w trakcie najmu pokoju albo lokalu, na przykład sprzątanie, wymiana żarówki albo drobne naprawy, co do zasady podlegają stawce 23% VAT.

Dodatkowa usługa może więc wymagać opodatkowania VAT, nawet gdy sam najem korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. Płatności odszkodowawcze i sankcyjne, które nie są wynagrodzeniem za usługę, pozostają poza zakresem VAT.


Jak wystawić fakturę albo notę obciążeniową w SON?

Fakturę i notę obciążeniową wystawisz najemcy w formularzu + Dokument. W sekcji Rodzaj dokumentu zaznacz Faktura albo Nota księgowa. Przy nocie w polu Typ dokumentu wybierz Obciążeniowa. Pozycje noty mają tylko nazwę, typ i kwotę brutto, bez stawki VAT.

Charakter obciążenia ocenia wynajmujący, bo zna umowę i okoliczności zdarzenia. Do księgowości przekazujesz dokument zgodny z tą oceną: fakturę przy świadczeniu opodatkowanym albo zwolnionym z VAT, notę obciążeniową przy kwocie odszkodowawczej albo sankcyjnej. Księgowość na tej podstawie ujmie zdarzenie w ewidencji.

Sprawdź artykuł, którego dotyczy to zagadnienie: Jak ręcznie wystawić dokument dla najemcy w SON?

Czy artykuł odpowiedział na Twoje pytanie? Dziękujemy za opinię Wystąpił problem z przesłaniem opinii. Prosimy spróbować ponownie później.

Nadal potrzebujesz pomocy? Skontaktuj się z nami Skontaktuj się z nami